breaking news Νέο

Η παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας - Του Γαβριήλ Καούρη

Η παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας - Του Γαβριήλ Καούρη

Μέρος 77ο

 

Δ. ΜΕΓΑΛΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ – ΔΑΣΚΑΛΟΙ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

 

17α. – Αθανάσιος Πάριος (Πάρος 1725 – Χίος 1813)

Λόγιος, κληρικός, δάσκαλος και συγγραφέας πολλών θεολογικών έργων. Καταγόταν από το χωριό Κόστο της Πάρου. Στην πατρίδα του έμαθε τα πρώτα γράμματα και ύστερα πήγε στη Σμύρνη για ευρύτερες σπουδές. Η Σμύρνη ήταν τότε μία από τις πιο αναπτυγμένες πόλεις της Ανατολής. Κοσμοπολίτικη, πρώτη στο εμπόριο και στα γράμματα. Σπούδασε κοντά στον ξακουστό (αλλά υπερσυντηρητικό) δάσκαλο Ιερόθεο Δενδρινό, επίσης δάσκαλο του Νικόδημου Αγιορείτη, του Αδαμάντιου Κοραή και άλλων προσωπικοτήτων εκείνου του καιρού. Ο Δενδρινός ήταν άνθρωπος ακέραιου ήθους και ίσως η πιο μεγάλη εγγύηση για την ορθή διδασκαλία και χειραγώγηση των νέων, σε μια εποχή που η δυτική προπαγάνδα προσπαθούσε με μανία να διεισδύσει στην Ορθόδοξη πίστη και να ανατρέψει τη μακριά παράδοση. Ο Πάριος έμεινε πιστός στη διδ/λία αυτού του υπερσυντηρητικού ιεράρχη που είχε τη σφαλερή αντίληψη ότι «αθεϊζουσι, κατεβόα, σφαδάζων ο ανήρ, όσοι σπουδάζουσιν εν τη Φραγκία και μετά την επιστροφήν αυτών συναθεϊζουσι και ετέρους». (1) Δεν θέλησε ποτέ να πάει στη Δύση για ανώτερες σπουδές (2), προφανώς επηρεασμένος απ’ όσα σχετικά διακήρυττε ο Δενδρινός. Έμεινε στη Σμύρνη έξι χρόνια και κατάλαβε καλά τους κινδύνους που διέτρεχε ο Ορθόδοξος πιστός μέσα σε τούτο το χωνευτήρι των λαών της Εγγύς Ανατολής. Ήθελε να πολεμήσει, να προστατευθεί και να προστατεύσει τους πιστούς από τους κινδύνους που διέτρεχαν. Έφυγε λοιπόν για το Άγιο Όρος την κολυμβήθρα της Ορθοδοξίας και μαθήτευσε κοντά στους μεγάλους δασκάλους της εποχής, το Νεόφυτο Καυσοκαλυβήτη και τον Ευγένιο Βούλγαρη, του οποίου δεχόταν την πολιτική κατεύθυνση, αλλά αποδοκίμαζε το προοδευτικό πνεύμα. Σπούδασε γραμματική και φιλοσοφία. Η έντονη δίψα του για μόρφωση, τον έκανε να αναζητά στις πλούσιες βιβλιοθήκες της Αθωνιάδας Σχολής τα πιο σπάνια βιβλία και να εντρυφά με ζήλο και στα πλέον δυσπρόσιτα κείμενα. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ένας βιογράφος του, ο Πάριος την εποχή της μαθητείας του στο Άγιο Όρος «σα φιλόπονο μυρμήγκι τρυπώνει όπου βρει κι ερευνά τις βιβλιοθήκες της σχολής κι όλων των αγιορείτικων μονών για ν’ ανασύρει απ’ εκεί κάθε σπόρο ακριβό. Άπληστος και ακαταπόνητος στη φιλομάθειά του καταγίνεται εντατικά στις ιδιαίτερες μελέτες με την έρευνα της ελληνικής ιστορίας και της κλασικής παιδείας». Ασκείται στην αρετή και ολοκληρώνει την προσωπικότητά του. Εγκρατής, ασκητικός, άτεγκτος κατά πάσης ετεροδοξίας ή της όποιας σκέψης που ερχόταν σε αντίθεση προς «ό,τι οι Πατέρες έθεντο», ετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει τους όποιους εχθρούς.

Με την ολοκλήρωση των σπουδών του διορίστηκε δάσκαλος και ιεροκήρυκας στη Θεσσαλονίκη. Ο πιστός και σπουδαγμένος πια μαθητής μετέδωσε τις γνώσεις του, κήρυξε τις θείες αλήθειες και εργάστηκε ασκώντας την αρετή.

Όταν άρχισε η επιδημία της πανούκλας εγκατέλειψε τη Θεσ/κη και εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, όπου παρακολούθησε μαθήματα ρητορικής, φυσικής και φιλοσοφίας που δίδασκε ο Νικηφόρος Θεοτόκης. Η έφεσή του για τη γνώση ήταν άπληστη. Μονάχα που περιοριζόταν στα ελληνικά χωρικά και ιδεολογικά σύνορα. Απέφευγε με κάθε τρόπο την επαφή με τη δυτική σκέψη. Πηγή πάσης σοφίας είχε την ορθόδοξη πίστη.

Από την Κέρκυρα πέρασε στο Μεσολόγγι, όπου και εκεί το κηρυκτικό του έργο ήταν πολύ μεγάλο. Όταν πέθανε ο Ευγένιος Βούλγαρης τον ζήτησαν να πάει στην Αθωνιάδα ως σχολάρχης. Πήγε στο Άγιο Όρος και σχολάρχεψε. Η αυστηρότητα και ο άτεγκτος χαρακτήρας του ξεσήκωσε τους μαθητές του και αναγκάστηκε να φύγει για τη Θεσσαλονίκη. Εκεί δίδαξε στη Σχολή της κάπου δώδεκα χρόνια και, παρ’ όλη την αγάπη των Θεσσαλονικέων στο πρόσωπό του, θέλησε να φύγει για την πατρίδα του, μα βρέθηκε στη Χίο, όπου οι Χιώτες των περιέβαλαν με ιδιαίτερη αγάπη και τον έκαναν σχολάρχη τους από το 1792 ως το 1812.

Δίδαξε λογική, ρητορική, μεταφυσική και θεολογία με ιδιαίτερη επιτυχία. Έγραφε ασταμάτητα και ταυτόχρονα κήρυττε το θείο λόγο. Πολέμησε κάθε ιδέα και κάθε σοφία που δεν ήταν γηγενής και σύμφωνη με την ορθόδοξη σκέψη. Έγραψε κατά των Ευρωπαϊκών ιδέων και με το έργο του «Αντιφώνησις» που εξέδωσε με το ψευδώνυμο «Ναθαναήλ Νεοκαισαρεύς», πολέμησε κάθε τι το ξενικό. Στα 1812 έφυγε από σχολάρχης και ήλθε στο μονίδριο του Αγ. Γεωργίου στα Ρευστά της Χίου. Έμεινε εκεί συγγράφοντας ως τον Ιούνιο του 1813 που πέθανε. [αύριο η συνέχεια].

 

Σημειώσεις:

  1. Βλέπε Κ.Θ. Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πέμπτη έκδοση, Ίκαρος 1972, σελ. 45
  2. Η Δύση στη φαντασία του ήταν πηγή αθεϊας ή αιρέσεων ή αποκλίσεων, με τον τρόπο της ζωής της (που την είδε ως ένα ποσοστό στην κοσμική Σμύρνη) με τις επαναστάσεις της και τους παντοίους νεωτερισμούς της. Γι’ αυτό θα προτιμήσει την πηγή της Ορθοδοξίας, το Άγιο Όρος, όπου φυλασσόταν αλώβητη η Ορθόδοξη παράδοση.

 

ΓΑΒΡΙΗΛ ΚΑΟΥΡΗΣ

επίτ. ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

 

Συνεχίζεται


Σύνδεση Συνδρομητή

Καλώς Ήρθατε! Συνδεθείτε στο λογαριασμό σας

Να με θυμάσε Ξεχάσατε τον κωδικό σας;

Δεν είστε συνδρομητής; Αίτηση Εγγραφής

Ξεχάσατε τον κωδικό σας

Αίτημα Εγγραφής