breaking news Νέο

Η παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας - Του Γαβριήλ Καούρη

Η παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας - Του Γαβριήλ Καούρη

Μέρος 78ο

 

Δ. ΜΕΓΑΛΟΙ ΘΕΟΛΟΓΟΙ – ΔΑΣΚΑΛΟΙ

ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

 

17β. -Αθανάσιος Πάριος

Εκείνο που ανέδειξε τον Πάριο σε μεγάλο δάσκαλο του Γένους, δεν ήταν απλώς η ευρύτητα των γνώσεών του και η σπάνια για την εποχή του φιλομάθεια, αλλά η πλουσιότατη διδακτική, κηρυκτική και συγγραφική δράση. Τα σχολεία όπου δίδαξε αποτέλεσαν αξιόλογες πνευματικές εστίες του υπόδουλου Ελληνισμού και φυτώριο διαπρεπών δασκάλων, δασκάλων του Γένους. Από την πλευρά αυτή ο Πάριος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συντελεστές αναζωογόνησης και της πνευματικής ανάτασης των σκλαβωμένων Ελλήνων, παρά τη συντηρητική υποδομή των κοινωνικών και πολιτιστικών του αντιλήψεων.

Ο Πάριος, θα μπορούσαμε να πούμε, εκπροσωπεί την τυφλή πίστη σε ό,τι παρέδωσαν ως ορθό οι Πατέρες και γι’ αυτό θεωρείται ο πιο αντιδραστικός. Σε μια εποχή μάλιστα, διαφωτισμού και επαναστατικότητας τάχθηκε αντιμέτωπος και κατά ορθών ακόμη ιδεών.

Έγραψε πολλά, με πνεύμα πάντα αντιδραστικό. Εριστικός γενικά, και ιδίως για ότι αφορούσε την πίστη, επόμενο ήταν να συγκρουσθεί με τον Αδαμάντιο Κοραή, που ήταν ο επιφανέστερος του ανακαινισμού στην Ελλάδα.

Οι συγκρούσεις άρχισαν από νωρίς, όταν έφτασε στα χέρια του Πάριου ένα γράμμα όπου ο Κοραής κατηγορούσε τη νηστεία (1791). Ο Πάριος αποκρίθηκε με μια επιστολιμαία διατριβή, την οποία φρόντισε να κυκλοφορήσει ευρύτατα. Το 1798, νέο έργο του Πάριου εναντίον της «Αδελφικής διδασκαλίας» του Κοραή [το έργο έμεινε ανέκδοτο χάρη σε παρασκηνιακές ενέργειες φίλων του Κοραή].

Όμως στα 1802 ο Πάριος κατόρθωσε να εκδώσει την «Αντιφώνησή» του, όπου όσοι Έλληνες σπουδάζουν στη Δύση κατηγορούνται για ανήθικη διαγωγή. Ο Κοραής απάντησε με βιαιότητα στην «Αντιφώνηση» και ο Πάριος εξακολούθησε, είτε με γραπτά που τα άφησε, είτε με προσωπικές ενέργειες, που επεδίωκαν να εκθέσουν τον Κοραή στην κοινή γνώμη και να τον παραστήσουν άθεο.

Ξέρουμε ότι σ’ αυτά τα χρόνια μια τέτοια καταγγελία δεν ήταν ανίσχυρη, ιδίως προκειμένου για έναν άνθρωπο που στήριζε όλη του την προσπάθεια στη διάδοση των βιβλίων του μέσα στον υπόδουλο Ελληνισμό.

Η βιβλιογραφία της αντιδικίας τους είναι μεγάλη.

Στη διαμόρφωση της νέας πνευματικής πορείας του Γένους η διδασκαλία του Πάριου είχε πάντως θετικά ή αρνητικά σημαντικότατη συμβολή. Η μελέτη του έργου του είναι γι’ αυτό σπουδαία και θεμελιακή.

Πολυγράφος και αυτός έγραψε μεταξύ άλλων και το έργο «Επιδρομή των θείων της πίστεως δογμάτων», προοριζόμενο για τους θεολογικώς μορφωμένους αναγνώστες.

Επίσης τα: «Ο Αντίπαπας» (Βενετία 1787), «Χριστιανική Απολογία» (Κων/λις, 1798), «Νέος Ραψάκης» (υπεραμύνεται του έργου «Πατρική Διδασκαλία» του Ιεροσολύμων Άνθιμου 1798 που ο Κοραής το πολέμησε τον ίδιο χρόνο με την «Αδελφική διδασκαλία» του ο Άνθιμος διατείνονταν ότι η πολιτική ελευθερία είναι ανυπόστατη και ότι κάθε εθνική εξέγερση είναι αντίθετη στο Χριστιανικό πνεύμα, «Αλεξίκακον φάρμακον», πνευματικό εγχειρίδιο (πολεμάει τις ιδέες των εγκυκλοπαιδιστών. Γράφτηκε στα 1812-13 και εκδόθηκε στα 1818 με πρόλογο του Σαμουήλ Άνδριου). Ανάμεσα στ’ άλλα ανέκδοτα έργα του υπάρχουν: «Ρητορική Πραγματεία», ήτοι εξήγησις της ρητορικής τέχνης Ερμογένους του Ταρσέως, «Στοιχεία Μεταφυσικής», «Γραμματική», «Βίος Γρηγορίου Παλαμά», και διάφορες Ακολουθίες. Πλήρη κατάλογο των έργων του δημοσίευσαν ο Α. Μάμουκας και ο Κ. Σάθας.

Βιβλιογραφικά βοηθήματα:

Α. Παπαδόπουλος Βρετός, Νεοελληνική Φιλολογία, Αθ. 1857

Κ. Σάθας, Νεοελλ. Φιλολογία, Αθ. 1868

Γ. Ζαβίρας, Νέα Ελλάς, Αθ. 1872

Α. Μάμουκας, Α. Πάριος (πλήρης βιογραφία με την αναγραφή των έργων του)

Ν.Ε. Αρκάς, Αθανάσιος Πάριος, Αθ. 1960

Κ.Θ. Δημαράς, Αθανάσιος ο Πάριος, εφ. «Το βήμα» 14 Απρ. 1961

Μιχ. Περάνθης, Ελληνική Πεζογραφία, τ.Β’, σελ. 311-312

 

*

Κλείνοντας την ενότητα (Δ’) αυτή, επισημαίνουμε ότι εκτός από τους θεολόγους – δασκάλους που αναφέραμε, οι οποίοι διέπρεψαν και υπήρξαν γερά στηρίγματα της παιδείας στα σκοτεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας, υπήρξαν και άλλοι που όμως έζησαν μακριά από την υπόδουλη Ελλάδα  αυτοί οι εξωελλαδικοί, είχαν ελάχιστη ή καθόλου προσφορά στην παιδεία των υποδούλων, γι’ αυτό και δεν αναφερθήκαμε σ’ αυτούς.

 

ΓΑΒΡΙΗΛ ΚΑΟΥΡΗΣ

επίτ. ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

 

ΤΕΛΟΣ


Σύνδεση Συνδρομητή

Καλώς Ήρθατε! Συνδεθείτε στο λογαριασμό σας

Να με θυμάσε Ξεχάσατε τον κωδικό σας;

Δεν είστε συνδρομητής; Αίτηση Εγγραφής

Ξεχάσατε τον κωδικό σας

Αίτημα Εγγραφής